Rust

Mijn post van vandaag is geïnspireerd door een stijlfiguur en een "grap" die ik toevallig tegelijk bedacht. Maar die komen dus pas aan het einde. Ik neem jullie eerst mee op een boeiende reis door religieuze muziek! Zet eventueel deze link op als begeleidende achtergrondmuziek.

Een Requiem, of requiem-mis, is een muziekwerk dat door componist geschreven is als begeleiding bij een katholieke begrafenis of dodenherdenking. Quasi elke zo-niet-door-zichzelf-dan-toch-door-vele-anderen-gerespecteerde componist sinds zowat de zestiende eeuw heeft er eentje bij elkaar gepend. Zoals dat ging met de rocksterren van die tijd, was dat vaak in dikbetaalde opdracht van een rijke pief wier buurman of hond "was komen te gaan".

Dat totale werk heeft dan, in zijn meest strikte vorm, delen die overeenkomen met de bekendste stukken van een mis: er is een Intro(itus) en een geloofsbelijdenis (Kyrie) aan het einde, en het mondt uit in het "lam van god" (Agnus Dei) en de Communie/o. Ik hoop dan een op een lekkere ska tijdens de communie, maar voor zover ik weet valt het wat dat betreft wat tegen.

Of het nu door het vroegtijdig overlijden van de componist zelf was (de ironie van sterven tijdens het schrijven van een requiem wordt wat tenietgedaan door het feit dat hij doorgaans aan meerdere stukken tegelijk werkte), of omdat hij de andere delen interessanter vond, weet ik niet, maar Mozarts requiem houdt al op lang voor de flinke koorknaapjes koekjes krijgen: de offerande (Offertorium) is daar het final chapter. Fun fact: de opdrachtgever wou het werk na de zwanenzang van Wolfgang claimen als zijn eigen werk. De rijken hebben het nooit erg zuiver gespeeld, en ik heb het niet over de toonhoogte.

Maar daar wou ik het allemaal eigenlijk niet over hebben - ik lijk wel wat afgeleid vandaag - ik ben al een tijdje geïntrigeerd door het middendeel van het requiem, de Sequentia, die op haar beurt weer onderverdeeld is in een aantal, euh, onderdelen, die mij altijd al overkomen als de stappen in een rouwproces. Ik was vandaag jaar oud toen ik leerde dat dit eigenlijk één lang op muziek gezet gedicht is, dus het zal u niet verrassen dat ik in wat volgt hier en daar een loopje met u neem. De delen zijn immers eerder muzikaal een scheiding dan inhoudelijk.

Het eerste deel in ieder geval is het Dies Irae, de dag van de boosheid. Well, that makes sense: "godverdomme, hij is dood".

Dan volgt Tuba Mirum, wat zoveel wil zeggen als: kijk, een trompet (voor wie nog volgt: het wordt voornamelijk gespeeld door een trombone - go figure). Ik moet bekennen dat mijn sowieso al eerder dun gezaaide rouwmomenten gespaard gebleven zijn van koperblazers, maar volgens Suske en Wiske had Mozart een overgevoelig gehoor en dus weinig liefde voor getetter, dus ik zie er wel wat in.

Rex Tremendae (Maestatis): het moment om genade te smeken aan de Heer van Machtige Majesteit (zeg maar Allah, hoor jongens). Omkoperij en smeergeld naar gods kop gegooid: hoewel dat een nuttige tactiek lijkt in zijn kerk, betwijfel ik of dieuke zelf, de de facto eigenaar van het universum (if that floats your boat) met wat geblèr te verleiden is. Bon: fikse ontkenning, dus.

Daarna zijn we toe aan het Recordare: over de dode niks dan goeds, dus de titel "herinneren" is een beetje gevleid (mocht het werkelijk herinneren zijn, dan zouden 's mans beruchte bierscheten of bubble butt). Maar goed: ook in een rouwproces denken we blij terug aan wat we gaan missen (en ach, ook wel met een bizarre heimwee naar de bierscheten en de onvermijdelijk onstane hilariteit).

Confutatis (Maledictis), vermeende ik, was verwant aan confusion, maar dat blijkt mijn recente onderzoek tegen te spreken.Confutatis maledictis betekent ongeveer "nadat de verdoemden verstild zijn". In de tekst komt het wat neer op: "ik ben veel beter dan de anderen die dood gaan, dus ik mag wel naar de hemel". Ik betwijfel of ik die gedachte zal koesteren op het moment dat ik de emmer omverschop, maar you do you. Volgens de bijbel is de hemel eerder beperkt qua plaatsjes (stel je de gemiddelde rollercoaster in een Vlaamsch pretpark voor) dus wie niet gelooft in voorbestemdheid kan maar beter een goede muzikale CV meebrengen. Handig dat dat ook weer een voorrecht van de welstellenden is.

Lacrimosa, ten slotte, dompelt ons onder in tranen. Treurnis, hel en verdoemenis. Dat katholiek geloof is niet bepaald een vrolijke boel, dus behalve nog eens flink zeggen dat Jezeke zijn best moet doen, vinden ze dat een prima einde voor het rouwproces. Vrolijke gelovigen zijn vast minder godvrezend (tiens, je zou denken dat ik religie als een trieste morele economie zie, maar dat moet toeval zijn).

Honestly: die hele kleretekst doet er geen hol toe: 't is de muziek van Amadeus (wat weer een verlatijnsing van het Grieksere theo-philus die op zijn geboorte-akte staat) die elke rouwmis laat swingen als een tiet!

Afijn, nu ik jullie goed en wel meegetroond heb door mijn slechts deels fictieve interpretatie van het requiem en jullie dus minstens meezijn dat het gaat over een zwarte dag, kunnen jullie wellicht enig begrip opbrengen voor mijn "grap" en mijn zeugma (technisch gezien is het zelfs nog een beetje weirder dan een zeugma omdat ik een woord als werkwoord en als zelfstandig naamwoord gebruik). Ik merk daarbij nog op dat (zoals het wikipedia-artikel ook vermeldt, sommigen het eerder een stijlfout dan een stijlfiguur vinden, maar dat zijn enkel mensen die bolletjes van rechtse partijen kleuren).

Hier komt-ie.

Voor ze toekwamen aan het Requiem smeerden de solisten hun en moest het orkest de instrumenten stemmen.

Moge mijn flauwe allegorie een minimum aan licht werpen op deze vermaledijde zonnewende (N.B.: hoewel ik betwijfel of iedereen laten stemmen de beste oplossing is, geloof ik van harte in de democratie als "minst slechte optie"). En 't gaat volgende week ook nog eens geen mooi weer zijn. It's going to get worse before it gets better, en we kunnen enkel rebelleren tegen zij die de macht hebben.

P.S.: zowel de attributie van deze quote aan Jefferson als Jefferson zelf (pakweg: slavenhandel) zijn dubieus. I know. This is not the issue here.Het gaat om mijn groeiende voornemen om dan toch maar wat luider te gaan rebelleren. Doe je mee?